امّا طبّ در مصر و اندلس نيز كه از ممالك مفتوحه اسلامى بوده ترقّى شايانى نموده و نمايندگانى عاليشأن بعالم نشان داده است مانند ابن رشد « 1 » و ابن زهر « 2 » و ابن جلجل « 3 » و ابو القاسم « 4 » بن خلف الزهراوى كه بجرّاح عرب معروف مىباشد . دورهء استقلال طب اسلامى پس از دوران ترجمه و در خلال قرنها كه در عالم طبّ با تسلّط فوق العاده برقرار بوده است دوره استقلال طبّ اسلامى بيمن وجود مؤلّفين چه در مشرق ممالك

--> ( 1 ) - ابن رشد ( 595 - 517 ه . - 1198 - 1120 م . ) قاضى ابو وليد محمّد بن احمد بن محمّد بن رشد قرطبه اندلسى كه در ميان اروپائيان به Averroes معروف مىباشد . حكيم و فيلسوف و طبيب عاليشأنى كه در تمدّن اسلامى اندلس سهم و مقام بزرگى دارد ، صاحب تأليفات زيادى در طب و فلسفه مىباشد . ( 2 ) - ابن زهر ( 559 - 466 ه . - 1164 - 1073 م . ) ابو مروان عبد الملك بن ابى اعلاء زهر بن ابى مروان الاشبيلى ( از اهالى اشبيليه اسپانيا Seville ( مىباشد كه مسافرتها به مراكش و قيروان و مصر نموده و سپس به اشبيليه آمده و بطبابت اشتغال ورزيده است . صاحب عقايد عالى و تأليفات بزرگ در علم طبّ مىباشد و كسى است كه دقّت‌هاى عميقه در باب فاد زهر Antidote و سنگهاى مثانه و كليه نموده است ، ابن زهر استاد ابن رشد بوده است . ابن زهر در ميان اروپائيان به Avenzoar معروف است . ( 3 ) - ابن جلجل ، نامش سليمان يا داود ، پدرش حسان طبيب اندلسى صاحب تأليفى است بنام تاريخ الحكماء كه سند و مدرك تاريخ طب براى اغلب مورّخين مىباشد ، بعلاوه تفاسيرى بر روى كتب قدما برشته تحرير در آورده ، وفاتش در حدود سال 372 هجرى قمرى است ( براى اطلاعات بيشترى رجوع شود به طبقات الاطباء ابن ابى اصيبعه و ابن النديم و اخبار الحكماء قفطى ) . ( 4 ) - ابو القاسم بن خلف الزهراوى كه در ميان اروپائيان به Abulcasis معروف مىباشد ، طبيب معروف متولد در اشبيليه كه در اواسط قرن يازدهم ميزيسته داراى تأليفى است به زبان عربى بنام ( التّصريف ) كه مكرّر بزبانهاى ديگر ترجمه شده است و بهترين ترجمه آن در سال 1778 ميلادى است كه توسّط ) Channing - Oxford ( در دو جلد به عربى و ايطاليائى چاپ شده است .